1. ORGANIZACJE POZARZĄDOWE

 

 Zgodnie z art. 3 ust. 2 ww. ustawy za organizacje pozarządowe uznaje się  osoby prawne lub jednostki bez osobowości prawnej, które nie są jednostką sektora finansów publicznych (w rozumieniu przepisów o finansach publicznych) i nie działają w celu osiągnięcia zysku, a zatem są  to fundacje i stowarzyszenia, ale również związki zawodowe, organizacje samorządu gospodarczego i zawodowego)[1].

Organizacje pozarządowe „w ostatnich latach stały się istotnym podmiotem realizacji usług społecznych w województwie warmińsko-mazurskim. III sektor wywiera coraz większy wpływ na politykę społeczną regionu oraz na rozwój społeczeństwa obywatelskiego m.in. poprzez realizację wielu programów
i projektów na rzecz środowisk lokalnych”[1].

   Podstawą do określenia liczby organizacji pozarządowych w Polsce są zasoby krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON Głównego Urzędu Statystycznego oraz rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego. Sektor pozarządowy województwa warmińsko-mazurskiego tworzą podmioty o różnym statusie prawnym, głównie zaś stowarzyszenia i  fundacje.

Liczba organizacji pozarządowych w województwie warmińsko-mazurskim co roku wzrasta. Wg danych Urzędu Statystycznego w Olsztynie, na dzień
31 grudnia 2017 r. w rejestrze figurowało 4 968 stowarzyszeń ogółem oraz 638 fundacji, łącznie 5 606 podmiotów. Cały tzw. trzeci sektor jest jednak bardziej liczny, włączając do niego inne zarejestrowane organizacje społeczne, organizacje pracodawców i samorząd gospodarczy i zawodowy oraz kościół katolicki, inne kościoły i związki wyznaniowe to liczba podmiotów społecznych
w regionie przekroczyłaby z pewnością 6 tys.

Tabela poniżej zawiera zestawienie liczby organizacji pozarządowych
w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2010-2017.

Tabela nr 1. Liczba organizacji pozarządowych w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2010-2017 (wg stanu na 31.12.2017 r.)

Rok

Ogółem

Stowarzyszenia

Fundacje

2010

4143

3880

263

2011

4339

4053

286

2012

4556

4238

318

2013

4640

4307

333

2014

4860

4451

409

2015

5201

4696

505

2016

5410

4821

589

2017

5606

4968

638

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Wojewódzkiej Bazy Publikacyjnej Rejestru REGON województwa warmińsko- mazurskiego (Urząd Statystyczny w Olsztynie).

     Jak wynika z powyższej tabeli w 2017 r. powstało aż 196 nowych organizacji pozarządowych.

    

Kompleksowe badania na temat funkcjonowania organizacji pozarządowych nie są prowadzone systematycznie, brak jest punktów odniesienia do oceny zmian w czasie, a obserwacja trendów na podstawie liczby zarejestrowanych jednostek w rejestrze REGON nie daje pełnego obrazu.

Według danych ogłoszonych przez portal ngo.pl na początku 2018 roku
w Polsce było zarejestrowanych ponad 22 tysiące fundacji i niemal 112 tysięcy stowarzyszeń (wśród tych ostatnich około 16,6 tysięcy stanowiły ochotnicze straże pożarne). Nie można jednak zakładać, że wszystkie 134 tysiące wpisane do rejestru REGON organizacje prowadziły aktywną działalność. Na podstawie wyników badań Stowarzyszenia Klon/Jawor, a także danych GUS, można szacować, że około 70% zarejestrowanych organizacji w dalszym ciągu jest aktywnych. Pozostałe zawiesiły bądź zakończyły działalność, jednak nie przeprowadziły procesu formalnej likwidacji. Przyjęcie wskaźnika aktywności zarejestrowanych organizacji na poziomie 70% oznacza, że w Polsce działa około 90 tysięcy stowarzyszeń i fundacji[2].

Liczba zarejestrowanych stowarzyszeń i fundacji różni się w zależności od regionu Polski – zdecydowanie najwięcej jest ich na Mazowszu, niemal
23 tysiące,  ponad 12 tysięcy organizacji jest zarejestrowanych w Wielkopolsce
i Małopolsce, a na Śląsku oraz na Dolnym Śląsku – ponad 11 tysięcy. W trzech województwach – opolskim, lubuskim i podlaskim – liczba organizacji nie przekracza 4 tysięcy[3].

W województwie warmińsko-mazurskim na początku 2018 roku zarejestrowanych było 5328 fundacji i stowarzyszeń, co stanowiło niespełna 4% całego polskiego sektora. Bezwzględna liczba stowarzyszeń i fundacji
w poszczególnych województwach nie odpowiada w pełni na pytanie
o regionalne zróżnicowanie wielkości sektora pozarządowego, gdyż duża liczba organizacji w niektórych województwach wynika po prostu ze znacznego zagęszczenia ludności na ich terenie. Dlatego warto zestawić liczbę zarejestrowanych organizacji z liczbą mieszkańców województw. Okazuje się, że najwięcej jest organizacji na Mazowszu, jednak ich liczba jest także wysoka
w województwach dolnośląskim, warmińsko-mazurskim, lubuskim
i zachodniopomorskim, najmniejsza zaś na Śląsku. Jak podaje portal w regionie Warmii i Mazur 37 organizacji przypada na 10 tys. mieszkańców[4].

 

[1] Strategia polityki społecznej województwa warmińsko-mazurskiego do 2020 roku przyjęta Uchwałą Nr XIV/253/12 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 21 lutego 2012 r., s. 53.

[2] http://fakty.ngo.pl/wiadomosc/2174099.html (dostęp z dnia 16 kwietnia 2018 r.).

[3] Tamże.

[4] Tamże.